Auteur:
Annelies Boom
14 februari 2019

Seksueel grens-overschrijdend gedrag voorkomen

Wetenschappelijk onderzoek naar hoe je seksueel grensoverschrijdend gedrag van jongeren kan voorkomen

Deze week is het de Week van de Liefde. En de liefde, die moet natuurlijk gevierd worden!
Helaas komt seksueel grensoverschrijdend gedrag nog veel voor in onze maatschappij. Kijk maar naar de hele #MeToo discussie, naar berichten dat meisjes nog steeds lastig gevallen worden bv in zwembaden en online, of naar vervelende verhalen over sexting.

Het begint allemaal bij hoe kinderen en jongeren worden opgevoed. En niet te vergeten, bij wat ze op school meekrijgen. Deze week, op 14 februari, komen de resultaten van belangrijk wetenschappelijk onderzoek naar buiten. Onderzoek naar het voorkomen van seksueel grensoverschrijdend gedrag van jongeren.

Sexting
Uit promotieonderzoek van Gaby de Lijster-van Kampen onder 12-14-jarigen, blijkt dat 15% van de scholieren (meisjes iets vaker dan jongens) in de afgelopen zes maanden seksueel getinte beelden of boodschappen heeft ontvangen.

De Lijster-van Kampen: ”Sexting – het versturen of ontvangen van seksueel getint beeldmateriaal – kan een belangrijke rol spelen bij experimenteren op seksueel gebied. Juist door te experimenteren leert een jongere wat de eigen grenzen zijn én de grenzen van de ander. Daarnaast is het belangrijk om niet alleen naar slachtoffers te kijken, maar ook naar plegers. Sexting op zich is immers niet problematisch of grensoverschrijdend, het doorsturen ervan wel!”

Verschillen jongens en meisjes
“Wat vaak wordt onderschat, zijn de verschillen tussen jongens en meisjes”, zegt De Lijster-van Kampen. Uit haar onderzoek blijkt dat meisjes significant vaker seksueel getinte opmerkingen ontvangen dan jongens. Jongens maken significant vaker seksueel getinte opmerkingen dan meisjes. Wanneer wordt gekeken naar de antwoorden van de scholieren, lijkt het erop dat jongens het minder erg vinden dan meisjes om dergelijke opmerkingen te maken.

Op de vraag of zij in de afgelopen zes maanden seksueel grensoverschrijdend gedrag hadden meegemaakt – variërend van het versturen/ontvangen van seksueel getinte beelden tegen iemands wil, seksueel getinte opmerkingen en gedwongen seks –, geeft een derde van de meisjes en een vijfde van de jongens aan slachtoffer te zijn geweest van dergelijk gedrag; bijna 1 op de 10 meisjes en 1 op de 5 van de jongens was pleger. Twee vijfde van de meisjes en een kwart van de jongens heeft ‘nee’ gezegd tegen grensoverschrijdend gedrag.

Ga met elkaar in gesprek
Uit het onderzoek van De Lijster-van Kampen kan worden geconcludeerd, dat lesprogramma’s gebruikt kunnen worden om seksueel grensoverschrijdend gedrag van jongeren te voorkomen.
Met elkaar in gesprek gaan blijkt cruciaal en effectief.
De interventies die zijn onderzocht zijn de lesprogramma’s “Benzies & Batchies” van Kikid en “Jongens” van Centrum 16•22.
Kikid voert theatervoorlichtingsprojecten uit op middelbare scholen. Tussen de scenes door gaan de jonge acteurs (tussen de 18 en 21 jaar), met de scholieren in gesprek. De voorstelling “Benzies & Batchies” gaat o.a. over sexting, een hot item op veel scholen. Scholieren praten hier niet makkelijk over met hun ouders en docenten, vandaar dat het in gesprek gaan met leeftijdsgenoten goed werkt.
Het lespakket “Jongens” is ook onderzocht. Dit programma is ontwikkeld door Centrum 16•22 en gaat over het omgaan met grenzen op seksueel gebied. De meeste programma’s richten zich op de weerbaarheid van meisjes. Dit lespakket is juist alleen voor jongens ontwikkeld (14-18 jaar) en richt zich op preventie van grensoverschrijdend gedrag van jongens ten opzichte van meisjes. Vriendschap, relaties, liefde en seks horen voor beiden veilig, prettig en gelijkwaardig te zijn

De Lijster-van Kampen: “Het voorkomen van seksueel grensoverschrijdend is belangrijk, bij voorkeur vanaf een relatief jonge leeftijd, aangezien deze gedragingen zich in de loop van de tijd kunnen ontwikkelen van mildere gedragingen tot meer gewelddadige. Het is daarbij belangrijk dat zowel jongens als meisjes inzicht krijgen in hoe de andere sekse over seksueel grensoverschrijdend gedrag denkt.”